Archiwa kategorii: Inne ciekawe

Opinia EKES w sprawie nielegalnego handlu dziką fauną i florą

5 czerwca Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES)
przyjął swą opinię w sprawie
Komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie podejścia UE
do nielegalnego handlu dziką fauną i florą [COM(2014) 64 final].

 

Komisja opublikowała swój Komunikat 7 lutego br., inicjując tym samym debatę na ten temat ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, stawiając w tekście Komunikatu 10 zasadniczych pytań, na które trzeba znaleźć odpowiedzi i dopiero na ich podstawie zbudować nowe podejście w tej sprawie. Komunikat odnosi się do sfery zagadnień objętych Konwencją o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES) – jego celem jest uruchomienie przygotowań do wypracowania mocniejszych instrumentów do radzenia sobie z tymi problemami na terenie UE.

Komunikat Komisji w języku polskim dostępny jest na stronie EUR-Lex:
http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52014DC0064,
a szersze informacje o pracach Komisji na tym polu na stronie:
http://ec.europa.eu/environment/cites/trafficking_en.htm.

EKES uważa, że obserwowany ostatnio duży wzrost nielegalnego handlu dziką fauną i florą jest dla Unii Europejskiej nowym zagrożeniem z gospodarczego, środowiskowego i społecznego punktu widzenia, a także z punktu widzenia ochrony zdrowia publicznego oraz rodzimych gatunków zwierząt i roślin i z tej racji popiera inicjatywę Parlamentu i Komisji, by opracować całościową i skoordynowaną strategię skuteczniejszej walki z tym przestępstwem. EKES w swej opinii odniósł się do pytań postawionych przez Komisję.

Z opinią EKES można zapoznać się tu:
Handel gatunkami-opinia EKES

(BW)

Międzypokoleniowa Sztafeta Turystyczna

Międzypokoleniowa Sztafeta Turystyczna to ogólnopolska akcja organizowana przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze (PTTK)  pod hasłem “Turystyka łączy pokolenia”.

W dniu 20 września o godzinie 10.00 chętni wyruszą na szlaki piesze (nizinne i górskie), rowerowe, kajakowe, konne.

PTTK pragnie zaprosić do akcji dzieci, młodzież i seniorów. Tych bardziej i mniej sprawnych. Turystyka jest dla wszystkich i wspaniale łączy pokolenia na turystycznym szlaku!

Zainteresowanych wzięciem udziału w “Sztafecie” prosimy o wypełnienie i przesłanie karty zgłoszenia na adres: poczta@tlp.pttk.pl do dnia 15 sierpnia 2014 r.

KARTA ZGŁOSZENIA – do pobrania

 

Więcej informacji na stronie www.tlp.pttk.pl

(PM, źródło:  www.tlp.pttk.pl)

Turystyka w Unii Europejskiej

Turystyka w Unii Europejskiej to nowa publikacja autorstwa dr. Jerzego Walaska, wykładowcy w Szkole Głównej Turystyki i Rekreacji w Warszawie, specjalisty w dziedzinie prawa międzynarodowego i międzynarodowego rynku turystycznego.

Jak informują aktualnościturystyczne.pl w publikacji tej omówiono m.in. politykę turystyczną Unii Europejskiej, w tym rolę instytucji europejskich i dorobek prawny Wspólnoty (acquis communautaire) w tej dziedzinie, a punktem wyjścia dla całości rozważań jest nowa strategia UE na lata 2014-2020 „Europa 2020. Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu”. Prezentowany jest także europejski model turystyki na przykładzie ośrodków będących laureatami konkursu EDEN. W studium przypadków znajduje się krótka charakterystyka 52 najlepszych europejskich destynacji nagrodzonych w pierwszych trzech edycjach tego konkursu.

Komentarz:

Zwracamy uwagę, że pierwsza edycja tego konkursu w 2009 roku była poświęcona tematowi: „Turystyka i obszary chronione”.

Projekt zainicjowany przez Komisję Europejską w 2006 roku.
Polska dołączyła do projektu w 2009 roku.
Koordynatorem polskiej edycji jest Polska Organizacja Turystyczna, przy wsparciu administracyjnym Ministerstwa Sportu i Turystyki.

 

(JK na posdtawie POT, aktualnościturystyczne.pl)

 

Ekocertyfikacja usług turystycznych (seminarium nr 2 – Estonia)

W dniach 3-4 września 2013 roku w Parnawie w Estonii odbyło się drugie międzynarodowe seminarium dotyczące systemu certyfikacji  ekoturystyki w Państwach Nadbałtyckich. Spotkanie zostało zorganizowane przez  Hrabstwo Östergötland ze Szwecji oraz Polską Agencję Rozwoju Turystyki S.A.
 
Park Narodowy Soomaa fot. Aivar Ruukel
Park Narodowy Soomaa fot. Aivar Ruukel

W dwudniowym spotkaniu udział wzięło 14 osób reprezentujących instytucje z:

  • Litwy (Baltic Environmental Forum – BEF Litwa, Parki Narodowe: Dzukija i Aukstaitija),
  • Łotwy (Łotewskie Stowarzyszenie Turystyki Wiejskiej),
  • Estonii (BEF Estonia, Estońska Rada Turystyki, Estońskie Towarzystwo Ekoturystyki, Estońska Organizacja Turystyki Wiejskiej),
  • Szwecji (Hrabstwo Östergötland, Szwedzkie Towarzystwo Ekoturystyki),
  • Polski (PART, Instytut na rzecz Ekorozwoju).

Tematyka seminarium koncentrowała się wokół zdefiniowania uwarunkowań na poziomie krajowym i na poziomie krajów partnerskich związanych z powstaniem systemu ekocertyfikacji, a także wokół zdefiniowania zakresu i zasad funkcjonowania systemu. Drugiego dnia partnerzy projektu z Estonii zorganizowali jednodniową wizytę studyjną prezentującą ofertę ekoturystyczną w Parku Narodowym Soomaa.

Seminarium zostało zorganizowane w ramach projektu finansowanego przez Instytut Szwedzki pn. „Tworzenie warunków dla systemu certyfikacji ekoturystyki w regionie Państw Morza Bałtyckiego”. Jego liderem jest Hrabstwo Östergötland ze Szwecji (CAB), z którym PART współpracowała przy okazji realizacji projektu B2N. Kolejne, trzecie spotkanie seminaryjne odbędzie się na początku listopada w Szwecji. Efektem projektu będzie przygotowanie wniosku aplikacyjnego dot. stworzenia systemu certyfikacji ekoturystyki w Państwach Nadbałtyckich do jednego z programów EU 2014-2020.

(źródło: PART)          

Park Narodowy Soomaa fot. Aivar Ruukel
Park Narodowy Soomaa fot. Aivar Ruukel
Park Narodowy Soomaa fot. Aivar Ruukel
Park Narodowy Soomaa fot. Aivar Ruukel

 

Ekocertyfikacja usług turystycznych (seminarium nr 1 – Łotwa)

W dniach 18-19 czerwca 2013 r. w Rydze odbyło się pierwsze międzynarodowe seminarium poświęcone stworzeniu systemu ekocertyfikacji usług turystycznych w państwach nadbałtyckich.
Jego organizatorami było Hrabstwo Östergötland ze Szwecji (CAB)

 

 

 

 

oraz Polska Agencja Rozwoju Turystyki S.A. (PART).

 

 

 

 

W dwudniowym spotkaniu udział wzięło ponad 20 osób reprezentujących instytucje z:

  • Litwy (Baltic Environmental Forum – BEF Litwa, Parki Narodowe: Dzukija i Aukstaitija),
  • Łotwy (BEF Łotwa, Łotewski Fundusz na rzecz Przyrody – Latvian Fund for Nature, Łotewskie Stowarzyszenie Turystyki Wiejskiej, Uniwersytet Łotwa, Park Narodowy Gauja),
  • Estonii (BEF Estonia, Estońska Rada Turystyki, Estońskie Towarzystwo Ekoturystyki, Estońska Organizacja Turystyki Wiejskiej),
  • Szwecji (Hrabstwo Östergötland, Szwedzkie Towarzystwo Ekoturystyki),
  • Polski (PART, Instytut na rzecz Ekorozwoju).

Tematyka seminarium dotyczyła przede wszystkim problematyki rozwoju wysokiej jakości produktu ekoturystycznego, jego certyfikacji oraz sytuacji na rynku ekoturystyki w poszczególnych krajach nadbałtyckich.

Seminarium zostało zorganizowane w ramach projektu finansowanego przez Instytut Szwedzki
pt.: „Tworzenie warunków dla systemu certyfikacji ekoturystyki w regionie Państw Morza Bałtyckiego”.
Jego liderem jest Hrabstwo Östergötland ze Szwecji (CAB), z którym PART współpracowała przy okazji realizacji projektu Business2Nature (B2N). Kolejne spotkania seminaryjne odbędą się na początku września w Estonii i na początku listopada w Szwecji. Ich efektem będzie przygotowanie wniosku aplikacyjnego dot. stworzenia systemu certyfikacji ekoturystyki do jednego z programów EU 2014-2020.

Materiały do pobrania związane z projektem i seminarium w Rydze:

Informacje o projekcie Ecotourism certification system_project idea
Program seminarium w Rydze Seminar_Riga_agenda
Prezentacja 1 Seminar Riga_Magdalena Ragus and Tommy Ek
Prezentacja 2 Quality ecotourism_Tracy Johnson
Prezentacja 3 Ecolabelling in Europe vs. tourism_Patrycja Manthey
Prezentacja 4 Estonia Ecotourism 20_Aivar Ruukel
Prezentacja 5 Nature’s Best_Tracy Johnson
Prezentacja 6 Ecotourism and certification in Poland_Patrycja Manthey
Prezentacja 7 Čepkeliai-Dzukija PAN Park – new step toward nature tourism_Mindaugas Lapele
Prezentacja 8 Ecotourism seminar Riga_Zymantas Morkvenas

(źródło: PART)

Obce gatunki w lasach

Problem gatunków obcych, a przede wszystkim obcych gatunków inwazyjnych, jest jednym z ważniejszych problemów współczesnej ochrony przyrody. Pisaliśmy już na ten temat na portalu we wrześniu 2009 r. i w styczniu 2011 r. Tym razem, za sprawą ważnej konferencji, jaka odbyła się wiosną 2012 r. w Rogowie i wydanych po niej w końcu 2012 r. materiałów pokonferencyjnych wracamy do tematu w odniesieniu do lasów.


W Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Rogowie (Leśnym Zakładzie Doświadczalnym SGGW) odbyła się w dniach 29-30 marca 2012 r. kolejna, już ósma, konferencja przyrodnicza z serii „Aktywne metody ochrony przyrody w zrównoważonym leśnictwie” – tym razem poświęcona obcym gatunkom w lasach. Konferencja była współorganizowana przez Wydział Leśny SGGW w Warszawie i Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych.

Poza przedstawicielami różnych środowisk leśników (naukowców i praktyków) w konferencji brali udział także przedstawiciele Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Ministerstwa Środowiska, wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska, parków narodowych i krajobrazowych, środowisk akademickich, instytutów naukowych PAN, a także instytucji i urzędów publicznych oraz organizacji pozarządowych zajmujących się ochroną przyrody.

Konferencji przyświecały zarówno cele poznawcze, jak i cele praktyczne – sformułowano je następująco:

  • Próba określenia realnego zagrożenia dla różnorodności biologicznej ekosystemów leśnych ze strony gatunków obcych i inwazyjnych.
  • Omówienie i promowanie działań zapobiegających rozprzestrzenianiu się tych gatunków w lasach.
  • Wymiana doświadczeń i poglądów wśród osób i instytucji zajmujących się badaniami nad wpływem gatunków obcych i inwazyjnych na ekosystemy leśne.
  • Promocja rodzimych gatunków roślin, grzybów i zwierząt.

Organizatorzy postawili przed uczestnikami 7 kluczowych pytań i jedno specyficzne zagadnienie, do których mieli się odnieść uczestnicy – poprzez wystąpienia prelegentów oraz dyskusję konferencyjną. Brzmiały one następująco:

  1. Czy i jakie inwazyjne gatunki obce stanowią rzeczywiste zagrożenie dla różnorodności biologicznej polskich lasów?
  2. Czy nasza wiedza o tych gatunkach jest wystarczająca?
  3. Które gatunki obcego pochodzenia są pożądane, które mogą być tolerowane, a które zagrażają ekosystemom leśnym?
  4. Czy i jak zapobiegać rozprzestrzenianiu się tych gatunków w lasach?
  5. Czy i pod jakimi warunkami można wprowadzać obce gatunki?
  6. Jak efektywnie zapobiegać niebezpiecznym introdukcjom oraz kontrolować najgroźniejsze obce gatunki wprowadzane w przeszłości?
  7. Czy możemy skutecznie zablokować wniknięcie do polskiej przyrody nowych gatunków inwazyjnych, np. węgorek sosnowy, barczatka syberyjska?
  8. Gatunki obce ekosysystemowo (np. kot i pies w lesie, świerk i buk poza zasięgiem).

W podsumowaniu konferencji zabrakło bezpośredniego odniesienia się do ww. zagadnień. Trudno się więc zorientować w jakim stopniu udało się na te pytania odpowiedzieć. Ważne jest jednak, że szeroka dyskusja na ten temat się rozpoczęła i osoby zajmujące się tymi zagadnieniami miały możliwość wymiany poglądów i informacji.

Podczas konferencji przedstawiono bardzo wiele referatów, zarówno o charakterze ogólnym, jak i przedstawiających wyniki wielu badań prowadzonych w różnych miejscach w Polsce przez mniejsze i większe zespoły badawcze oraz wiele doniesień o charakterze posterowym z badań i obserwacji szczegółowych. Na stronie internetowej konferencji dostępne są abstrakty wystąpień (http://cepl.sggw.waw.pl/konferencja/amop/program.htm), a najważniejsze z referatów zostały opublikowane w bardzo obszernym wydawnictwie pokonferencyjnym pt. „Obce gatunki w lasach” (Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej R.14, Zeszyt 33/4/2012). Publikację można zamówić pod adresem: http://cepl.sggw.waw.pl/sim/szczegoly/sz_sim33.htm. Wartość wydawnictwa podnosi szeroki przegląd literatury polskiej i zagranicznej odnoszącej się do tematyki konferencji dokonany przez autorów wystąpień i przedstawiona przez nich bogata bibliografia z nią związana.

Dorobek konferencji to poza zapisami wystąpień wnioski podczas niej sformułowane. Komisja wnioskowa konferencji sformułowała 6 zasadniczych wniosków:

  1. Różnorodność poglądów zaprezentowanych podczas konferencji pokazuje konieczność podejmowania szerokich działań edukacyjnych i popularyzacji wiedzy na temat problematyki gatunków obcych.
  2. Interdyscyplinarny przegląd zagadnień potwierdził negatywne oddziaływanie niektórych gatunków obcych na stan ekosystemów leśnych.
  3. Stan naszej wiedzy na temat gatunków obcych szybko się zmienia, konieczna jest więc jej ciągła aktualizacja oraz upowszechnianie nowych osiągnięć nauki i praktyki. Konieczne jest kontynuowanie interdyscyplinarnych spotkań, sprzyjających wymianie doświadczeń, wyników badań i wdrażaniu rozwiązań praktycznych.
  4. Należy kontynuować prace badawcze nad skutecznymi metodami kontroli i usuwania gatunków inwazyjnych. Wskazane jest usuwanie tych gatunków na wczesnym etapie ich inwazji, w celu ograniczania ich negatywnego wpływu na różnorodność biologiczną oraz minimalizacji kosztów środowiskowych i gospodarczych.
  5. We wszelkich działaniach mających związek z gatunkami obcymi należy kierować się zasadą ostrożności.
  6. Istnieje potrzeba opracowania programu postępowania z populacjami obcych, inwazyjnych gatunków. W celu zmniejszenia ich negatywnego wpływu na populacje gatunków rodzimych należy zidentyfikować i wyeliminować przyczyny niskiego pozyskania łownych obcych gatunków inwazyjnych. Program taki powinien zostać opracowany przy współpracy MŚ, GDOŚ, PROP, ZG PZŁ, PGL LP, IOP PAN, IBS PAN, IBL, parków narodowych, a także organizacji pozarządowych.

Wnioski mają charakter stosunkowo ogólny i kierowane są głównie do świata nauki oraz do zarządzających leśnictwem i ochroną przyrody. Bardzo ważne będzie opracowanie programu, o którym mowa we wniosku szóstym. Zarówno projekt tego programu, jak i gotowy program powinny zostać szeroko upowszechnione. Powinien mieć on zarówno duże znaczenie praktyczne pod kątem radzenia sobie z problemem obcych gatunków inwazyjnych, jak i edukacyjne.

Podczas konferencji zajmowano się m.in. porządkowaniem pojęć używanych w tej tematyce, choć podstawowe definicje zostały zawarte w Konwencji o różnorodności biologicznej z 1992 r., a za nią w polskiej ustawie o ochronie przyrody z 2004 r. Warto jednak wiedzieć, że nie wszystkie gatunki obce (wprowadzone na tereny poza ich naturalnym zasięgiem występowania) są gatunkami inwazyjnymi, a więc nadmiernie się rozprzestrzeniającymi i zagrażającymi gatunkom rodzimym, a także że nie wszystkie gatunki inwazyjne są gatunkami obcymi. Inwazyjność jest bowiem cechą, sposobem zachowania, a tak w określonych warunkach mogą się też zachowywać niektóre gatunki rodzime – gdy zmienią się warunki ich występowania i gdy stracą swych naturalnych wrogów. Warto też znać coraz częściej stosowany skrót IAS określający obce gatunki inwazyjne (od angielskiej nazwy Invasive Alien Species).

Przedstawione referaty pokazywały globalny problem gatunków obcych, przyczyny introdukcji obcych gatunków do siedlisk leśnych w Polsce i ich gospodarcze znaczenie, stopień poznania zagadnienia występowania gatunków obcych w polskich lasach, stopień synantropizacji ekosystemów leśnych i charakter negatywnej przebudowy tych ekosystemów pod wpływem introdukowanych gatunków obcych w niektórych obszarach, skalę rozprzestrzeniania się niektórych wybranych gatunków, a także przykłady walki z wybranymi gatunkami obcymi. Jak wynika z wygłoszonych podczas konferencji referatów problemem w polskich lasach są zarówno obce gatunki drzewiaste, jak również różne gatunki krzewów i roślin zielnych oraz gatunki zwierząt i grzybów. Spośród obcych gatunków drzew najczęściej w polskich lasach występują robinia akacjowa, dąb czerwony, daglezja zielona oraz czeremcha amerykańska i klon jesionolistny. Najmniej problemów spośród tych gatunków sprawia daglezja zielona, pozostałe mają wyraźnie charakter inwazyjny. Wśród krzewów i roślin zielnych charakter inwazyjny wykazują przede wszystkim świdośliwy (głównie kłosowa i Lamarca), tawuła kutnerowata, dereń rozłogowy, irga błyszcząca, które maja zdolność do całkowitego opanowywania i przekształcania całych fitocenoz. Spośród gatunków zwierząt leśnych najbardziej inwazyjne są jenot, norka amerykańska, szop pracz, wiewiórka szara. Istotne jest też to, że te ostatnie gatunki są jednocześnie drapieżnikami i są odpowiedzialne miejscami za duże straty wśród rodzimych drobnych ssaków i ptaków, szczególnie wodno-błotnych.

Konferencja pokazała, że potrzebna jest zmiana podejścia do gospodarki leśnej – w kierunku bardziej restrykcyjnego i ostrożnościowego odnoszenia się do gatunków obcych, a także szeroka edukacja społeczeństwa nt. potrzeby walki z rozprzestrzenianiem się gatunków obcych, a szczególnie z tymi, które mają charakter inwazyjny. Niestety o inwazyjności niektórych gatunków obcych nie zawsze wiadomo od razu – często przekonujemy się o tym dopiero po latach (kilkunastu, kilkudziesięciu), a wtedy nieraz niewiele już można zrobić.

 

Bożenna Wójcik
na podstawie informacji o konferencji „Obce gatunki w lasach”
i publikacji pokonferencyjnej

Najwyższa Izba Kontroli w Parkach Krajobrazowych

Parki krajobrazowe w liczbie 121 zajmują powierzchnię około 8% kraju i powinny stanowić ważny element ochrony przyrody i krajobrazu w Polsce. Pełnią funkcję ośrodków edukacyjnych. Parki tworzone są od połowy lat 70-tych. W latach 2008-2009 wprowadzono nowy, budzący kontrowersje system funkcjonowania służb ochrony krajobrazu. Realizacja zadań w parkach krajobrazowych była przedmiotem kontroli przeprowadzonej przez NIK na przełomie 2011 i 2012 roku. Skontrolowano 18 parków lub zespołów parków krajobrazowych i odpowiedzialne za ich funkcjonowanie instytucje.1

Na co zwraca uwagę NIK wielokrotnie, to na niespójność regulacji prawnych w samej ustawie o ochronie przyrody jak i przepisach regulujących powstanie i funkcjonowanie parków na poziomie regionalnym. Jednym z wniosków jest konieczność wprowadzenia zmian w ustawie o ochronie przyrody, gdyż obecne przepisy nie gwarantują właściwej organizacji działalności parków krajobrazowych.

W informacji o wynikach kontroli NIK podkreśla, że w parkach realizuje się działania związane z ochroną przyrody, tworzeniem infrastruktury potrzebnej do wykonywania zadań edukacyjnych, publikuje się wydawnictwa dydaktyczne. Trudno, po przeczytaniu wyników kontroli, odnieść wrażenie, że wykonywanie zadań ochrony przyrody i krajobrazu jest powszechne i przebiega zgodnie z oczekiwaniami społecznymi.

Zastrzeżenia NIK odnoszą się do niskiego zaawansowania prac nad projektami planów ochrony parku, a jak sam wskazuje, zgodnie z przepisami wszystkie parki krajobrazowe powinny mieć ukończone plany do 15 listopada 2013 r. Przy tej okazji znów powracamy do braku klarownych regulacji odnoszących się do planów ochrony parków i planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000. Dodatkową komplikacją jest w ocenie NIK brak jasnych postanowień wobec parków, które miały wykonane plany przed reformą, ale nie uwzględniły w nich, co jest jakoś wytłumaczalne, problematyki obszarów Natura 2000.

Wiele czyni się, by parki nie zaistniały w świadomości społecznej. O ile można uznać, że drobiazgiem jest niedostateczne oznakowanie granic parków, to jako wysoce karygodnym jest dążenie do minimalizowania zakazów obowiązujących w parkach, ograniczania możliwości skutecznego egzekwowania zakazów przy podejmowaniu decyzji o inwestycjach lokalizowanych na ich terenie lub otoczeniu.

Wiele niedociągnięć można wytłumaczyć słabą współpracą pomiędzy regionalnymi instytucjami odpowiedzialnymi za ochronne przyrody i krajobrazu a samymi parkami krajobrazowymi, ale istotne są tego stanu przyczyny. Przecież rzecz nie tylko w braku regulacji prawnych.

W okresie kontroli, w 14 parkach z 18 kontrolowanych podjęto działania zmierzające do złagodzenia zakazów dotychczas obowiązujących. Kontrola wykazała przypadki pozostawienia parków bez nadzoru pracowników zajmujących się realizacją zadań – jednym słowem, niektóre władze odpowiedzialne za regionalną ochronę przyrody pozostawiły parki na pastwę losu. Kontrola ustaliła przypadki, w których REGIONALNE DYREKCJE OCHRONY ŚRODOWISKA i gminy nie były zobowiązywane do informowania dyrektorów parków krajobrazowych o toczących się postępowaniach administracyjnych w sprawie inwestycji lokalizowanej na terenie parku.

Najwyższa Izba Kontroli, w swym raporcie, przytacza fragment pisma Porozumienia Parków Krajobrazowych Polski do marszałków województw, wskazującego na konieczność szybkiego uregulowania dotychczasowej polityki przestrzennej na obszarach gmin, w którym stwierdza się m.in. „z dotychczasowej praktyki w parkach krajobrazowych wynika, że to nie samorządy a pojedynczy inwestorzy kreują politykę zagospodarowania przestrzeni, ponieważ w większości przypadków urzędnicy w urzędach gmin wydają decyzje o warunkach zabudowy tam, gdzie chce inwestor tłumacząc, że nie przeciwwskazań, bo nie ma aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego gminy”.

Wszyscy wiedzą, że jest tak, jak pisze Porozumienie i uważają, że jest korzystniej przymknąć oko na bałagan w zagospodarowaniu przestrzennym w imię przekonania, że tak jest lepiej, bo to nie blokuje rozwoju. Jakby właśnie błędy w gospodarce przestrzennej nie ograniczały rozwoju najdotkliwiej!

NIK wskazuje, ze w żadnym z kontrolowanych parków służby parku nie podejmowały działań związanych z ochroną obszarów Natura 2000. Wytłumaczeniem tej sytuacji są regulacje prawne pozbawiające parki możliwości działań na rzecz obszarów Natura 2000. Jest to o tyle dziwne, że sporo parków jest objęte ochroną Natura 2000, a zatem wykonywanie przez nie zadań z zakresu ochrony przyrody wydaje się być w jakimś sensie formalnie zminimalizowane. Czy to jest właściwe rozwiązanie? Reforma z roku 2008 spowodowała, że w części parków znacznie uszczuplono kadry, co dodatkowo przyczyniło się do ograniczenia możliwości wykonywania zadań statutowych.

Słabość parków krajobrazowych potęguje również brak uporządkowania regulaminów wewnętrznych, na co NIK wskazuje w szeregu kontrolowanych obiektach. Nieumiejętność korzystania z rad parków jako ciała opinio-doradczego dla dyrektora jest też dowodem na to, jak słabo funkcjonuje park krajobrazowy jako instytucja mogąca przynieść korzyści ekonomiczne, społeczne i ekologiczne regionowi. Słusznie stwierdza NIK, że takie podejście ogranicza udział czynników społecznych w podejmowaniu decyzji. Rady rzeczywiście są problemem nie tylko w parkach krajobrazowych, ale wraz z rozwojem demokracji i podniesieniem świadomości ekologicznej rola ich powinna być wzrastająca. Jeśli jest przeciwnie, to być może dwa poprzednie założenia są błędne.

W zakresie edukacji parki krajobrazowe prowadzą działalność aktywnie (na miarę swych możliwości kadrowych). Działalność ta nie budzi zastrzeżeń NIK. Jeżeli jednak skonfrontować wyniki tej działalności z efektami, np. dostępnością informacji o parkach w gospodarstwach agroturystycznych, w biurach turystycznych, może się okazać, że nadal jest wiele do zrobienia, by świadomość wagi parku w regionie była większa. Oczywiście nie zależy to jedynie od aktywności samego parku, ale również stosunku władz wojewódzkich, lokalnych do parku i jego walorów.

 

Parki są finansowane przez budżet państwa poprzez wojewodów. Kontrolowane przez NIK parki starały się o pozyskanie środków z innych źródeł np. WFOŚiGW.

Przytaczając wybrane informacje z wyników kontroli NIK, Instytut pragnie zwrócić uwagę na malejąca role parków krajobrazowych, jednej z głównych form ochrony przyrody, krajobrazu, wartości przyrodniczych, kulturowych ziemi polskiej. Brak szacunku dla krajobrazu i jego ochrony nie da się łatwo wytłumaczyć zaborami, wojną, komunizmem. Jest to ułomność kulturowa, źle świadcząca o nas jako społeczeństwie. Nie odczuwamy związku, jaki istnieje między naszym rozwojem a naszym otoczeniem. Wzrastamy jakby „bez otoczenia”, nie wykształcając w sobie wrażliwości na jego piękno, historie, a czasem i brzydotę. Jakże czasem niewiarygodnie brzmią argumenty o trosce wobec krajobrazu przeciwników wiatraków, gdy całymi latami nie potrafiono wzmocnić ochrony jego piękna i wartości historycznych.

Nie podąża za potrzeba ochrony wartości krajobrazu administracja. Ta rządowa i samorządowa. NIK wykazuje to dokładnie na małej liczbie kontrolowanych obiektów. Reforma w wykonywaniu ochrony przyrody, przeprowadzona w latach 2008 i 2009, bez wątpienia potrzebna, dowodzi, że nie potrafimy uporządkować relacji pomiędzy centrum i regionem i poziomem lokalnym – w zakresie ochrony krajobrazu, ale z pewnością krajobraz jest tylko jednym z przykładów.

Dają się słyszeć glosy, że będzie dalszy ciąg wprowadzanych zmian w zarządzaniu ochroną przyrody. Być może kontrola NIK była jednym z działań przygotowawczych. Czy zmiany te uwzględnią wyniki kontroli? W stosunku do wielu z nich – najwyższy czas.

 

Krzysztof Kamieniecki

 

——————————

1 Na podstawie Informacji o wynikach kontroli „Realizacja ustawowych zadań w parkach krajobrazowych” NIK. Warszawa. Sierpień 2012

V edycja ogólnopolskiego konkursu dla uczniów “Drugie Życie Elektrośmieci”

Celem konkursu jest podniesienie stanu świadomości ekologicznej społeczeństwa w zakresie prawidłowego postępowania ze zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym i zużytymi bateriami oraz zwiększenie zbiórki tego sprzętu. Uczniowie biorący udział w konkursie będą osiągać ten cel w trakcie ogólnopolskiej rywalizacji szkolnych zespołów poprzez: zdobywanie wiedzy na temat zasad postępowania ze ZSEE i zużytymi bateriami; aktywizację i mobilizowanie do podejmowania właściwych i odpowiedzialnych działań z ZSEE i bateriami, szkolnej i lokalnej społeczności; nawiązywanie efektywnej współpracy z organizacjami i instytucjami odpowiedzialnymi w ich miejscowości za zbiórkę tych surowców oraz promocję zbiórki.

Przy zgłoszeniach do 10 listopada 2012 r. na stronie www.drugiezycieelektrosmieci.pl

dla wszystkich nowych zespołów dodatkowo 10 punktów!

W konkursie nagradzanych jest pierwszych dziesięć zespołów, w każdej kategorii szkolnej. Nagrody przewidziane są dla szkół, członków zespołów oraz ich opiekunów.

Organizatorem konkursu jest Europejska Platforma Recyclingu Polska Organizacja Odzysku Sprzętu Elektrycznego i Elektronicznego S.A oraz Fundacja Zielony Horyzont (konkurs@zielonyhoryzont.org.pl, 501 48 48 09, 609 547 828).

Konkurs dofinansowano ze środków ERP Batteries Poland Sp. z o.o. oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Więcej informacji oraz możliwość rejestracji na stronie www.drugiezycieelektrosmieci.pl.

 

 

Europejskie Dni Ptaków – włącz się w obchody!

6 i 7 października już po raz 20. obchodzone będą Europejskie Dni Ptaków (EDP) – międzynarodowe święto organizowane w ponad 30 krajach przez BirdLife International. Krajowym koordynatorem w Polsce jest Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (OTOP).

Co roku w pierwszy weekend października dziesiątki tysięcy ludzi ruszają w teren, by wspólnie podziwiać niezwykły spektakl przyrody, jakim jest jesienna wędrówka ptaków. Poza wycieczkami odbywają się pokazy, prezentacje, wykłady oraz inne inicjatywy, dzięki którym ludzie znający się na ptakach dzielą się swoją wiedzą i pasją z tymi, którzy na co dzień poświęcają tym zwierzętom mniej uwagi.

Zorganizuj wydarzenie na EDP

Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków serdecznie zachęca wszystkich miłośników skrzydlatych wędrowców do udziału w tegorocznych obchodach EDP poprzez zorganizowanie wycieczki lub innego wydarzenia podczas pierwszego weekendu października.

Organizatorzy wydarzeń odbywających się w ramach Europejskich Dni Ptaków otrzymają okolicznościowy znaczek z czajką (liczba ograniczona, decyduje głównie kolejność zgłoszeń), poradnik przewodnika, wzór informacji prasowej do rozesłania do lokalnych mediów i zestaw ciekawostek o najczęściej obserwowanych jesienią gatunkach (do wykorzystania podczas prowadzenia wycieczek).

Wyniki 8 października

Do 24 września można wypełniać formularz zgłoszeniowy online (https://activeforms.com/otop_polska/zgloszenie) na stronie OTOP (http://otop.org.pl/obserwacje/europejskie-dni-ptakow/zostan-przewodnikiem-wycieczki/) . 5 października pojawi się na niej formularz tzw. Szybkiego Raportu – dane przekazane za jego pośrednictwem do Sekretariatu OTOP do godziny 15.00 w niedzielę 7 października zostaną przesłane do europejskiego koordynatora, którym w tym roku jest Czeskie Towarzystwo Ornitologiczne. To na ich podstawie następnego dnia będzie wiadomo, jak EDP przebiegało w poszczególnych krajach i jak na ich tle prezentuje się Polska.

Również od 5 października na stronie OTOP będzie dostępna pełna karta obserwacji. Kto wypełni ją do 14 października, weźmie udział w losowaniu nagród, m.in. lornetki ufundowanej przez sklep www.edredon.com.pl.

NIE dla odcinania płetw rekinom

EKES popiera proponowany przez Komisję Europejską zakaz praktyki odcinania płetw rekinom na pokładach statków rybackich (ang. finning).

W listopadzie ubiegłego roku Komisja Europejska zaproponowała całkowity zakaz praktyki odcinania płetw rekinom na pokładach statków rybackich.

Płetwy rekina są zasadniczym składnikiem tradycyjnego, a zarazem wykwintnego azjatyckiego dania. Kraje Unii Europejskiej, a zwłaszcza Hiszpania, należą do głównych dostawców płetw rekina do Azji. Wysoka cena płetw rekina, kontrastująca ze stosunkowo niską wartością rynkową jego mięsa, stwarza ekonomiczną zachętę do obcinania płetw rekinom na pokładach statków. Pozbawione płetw zwierzęta wrzuca się powrotem do morza. Odbywa się to często gdy zwierzęta są jeszcze żywe.

Rekiny są na ogół bardzo narażone na nadmierną eksploatację: rosną powoli, dojrzewają późno i mają niewielką liczbę młodych podczas jednego wylęgu. W następstwie znacznego wzrostu popytu na produkty z rekinów, a zwłaszcza ich płetwy, w ostatnich latach niektóre ich populacje stały się poważnie zagrożone.

Komisja proponuje, aby wszystkie statki poławiające na wodach UE i na całym świecie musiały wyładowywać rekiny z nieodciętymi płetwami. Aby ułatwić magazynowanie i przeładunek na statkach, rybacy będą mogli częściowo naciąć każdą płetwę i złożyć ją wzdłuż tuszy rekina. Celem tych nowych przepisów jest lepsza ochrona zagrożonej populacji rekinów w światowych oceanach.

Propozycję Komisji przedstawiono do zaopiniowania Europejskiemu Komitetowi Społeczno-Ekonomicznemu (EKES), który na posiedzeniu 28 marca 2012 przyjął opinię popierającą jej stanowisko. W przedstawionym dokumencie EKES zdecydowanie odrzuca stosowanie praktyki obcinania płetw rekinom i wyrzucania reszty ciała rekina do morza oraz zgadza się z Komisją, że zniesienie tymczasowych zezwoleń przy równoczesnym dopuszczeniu częściowego odcinania płetw i składania ich wzdłuż tusz może zagwarantować wyeliminowanie obcinania płetw rekinom w UE. Komitet zwraca się także do Komisji Europejskiej, z prośbą, aby dołożyła wszelkich starań w celu wprowadzenia zakazu obcinania płetw rekinom w tych flotach państw trzecich, gdzie ta praktyka nadal jest stosowana.

UE podjęła szereg zobowiązań międzynarodowych, aby chronić rekiny, zgodnie z Kodeksem odpowiedzialnego rybołówstwa Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), w szczególności w ramach Międzynarodowego planu działania na rzecz ochrony rekinów i zarządzania ich zasobami (IPOA SHARKS), przyjętego przez FAO w 1999 r. Plan IPOA przyjęty przez FAO stanowi podstawę komunikatu Komisji z 2009 r. dotyczącego Planu działań Wspólnoty Europejskiej na rzecz ochrony rekinów i zarządzania ich zasobami, w którym Unia Europejska zobowiązała się do przyjęcia wszelkich środków niezbędnych do ochrony rekinów oraz do zminimalizowania odpadów i odrzutów pochodzących z połowów rekinów.

Źródło: Komisja Europejska, Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej