Archiwa kategorii: W Naturze 2000

Rozszerzono listę obszarów “ptasich” Natura 2000 w Polsce

mala fotkaW dniu 4 lutego 2011 r. opublikowano Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony (OSO) ptaków [Dz. U. nr 25 z 2011 r., poz. 133]. Jest to już czwarte rozporządzenie w tej sprawie – poprzednie były wydawane w latach 2004, 2007, 2008.

 

Na mocy tego nowego rozporządzenia lista obszarów “ptasich” Natura 2000 w Polsce została rozszerzona – w miejsce dotychczasowych 141 obszarów mamy teraz 144 obszary specjalnej ochrony ptaków o łącznej powierzchni 55 711,7 km2.

Wyznaczono 3 nowe OSO: Góry Izerskie PLB020009, Sudety Wałbrzysko-Kamiennogórskie PLB020010, Bagno Pulwy PLB140015, oraz powiększono jeden wcześniej wyznaczony obszar – Ostoję Warmińską PLB280015. Ponadto dokonano zmiany granic dwóch obszarów w województwie zachodniopomorskim – OSO Zatoka Pomorska PLB990003 i OSO Delta Świny PLB320002 – nie zmieniając łącznej powierzchni jaką zajmowały te oba obszary.

Obecne poszerzenie listy obszarów “ptasich” wynikało z potrzeby kompensacji strat, jakie zostały poniesione w niektórych dotychczasowych obszarach OSO na skutek realizacji inwestycji drogowych lub działań związanych ze zmianą sposobu użytkowania gruntów. Nowo powołane obszary zostały wyznaczone w celu zachowania właściwego stanu ochrony przede wszystkim takich gatunków ptaków jak: cietrzew, sóweczka, włochatka, derkacz, bocian biały, orlik krzykliwy.

Ponadto w drodze tego rozporządzenia dokonano kilku zmian technicznych, które mają ułatwić zarządzanie obszarami specjalnej ochrony ptaków, a które polegają przede wszystkim na ścisłym określeniu i rozdzieleniu powierzchni lądowej i powierzchni morskiej w obrębie wyznaczonych obszarów oraz powierzchni wchodzących w zasięg parków narodowych, z uwagi na to iż inne podmioty prawne zarządzają tego typu obszarami.

W wyniku rozporządzenia nastąpiły także zmiany w nazewnictwie niektórych obszarów, poprzez ujednolicenie nazw podawanych na mapach i w tekście rozporządzenia.


Źródło:
http://www.gdos.gov.pl/News/view/2464/Nowe_obszary_specjalnej_ochrony_ptakow_Natura_2000

Konsultacje: Co dalej z dofinansowywaniem Natury 2000 przez Unię Europejską?

Pozostało już tylko 10 dni na wzięcie udziału w konsultacjach, w ramach których Komisja Europejska zbiera opinie obywateli, organizacji i instytucji ze wszystkich państw członkowskich Unii w sprawie dalszego wspierania Natury 2000 ze środków UE.

Komisja Europejska ogłosiła konsultacje publiczne w końcu listopada ubiegłego roku i tak jak to często bywa trwają one prawie
3 miesiące – kończą się 17 lutego br.

Ogłoszenie o konsultacjach dostępne jest pod adresem: http://ec.europa.eu/environment/consultations/natura2000_en.htm.

Wyniki konsultacji będą wykorzystywane przy opracowywaniu propozycji nowych rozwiązań prawnych nt. finansowania Natury 2000 po roku 2013, które Komisja Europejska ma przedstawić w połowie bieżącego roku, a które mają zastąpić rozwiązania prawne przyjęte w Komunikacie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego z 2004 r. pt. „Finansowanie Natury 2000” {SEC(2004)770} {SEC(2004)771}.

W konsultacjach może wziąć udział każdy i wyrazić opinię w imieniu swoim, swojej organizacji, czy instytucji. Przygotowane zostały specjalne kwestionariusze (dostępne poprzez powyżej wspomniane ogłoszenie), odmienne dla każdej z tych trzech kategorii uczestników konsultacji. Komisja Europejska przedstawiła swoje wariantowe propozycje w formie wielu pytań i oczekuje opinii, które z tych propozycji są najodpowiedniejsze oraz informacji jak oceniane są dotychczasowe doświadczenia nt. finansowania Natury 2000. Konsultacje prowadzone są w języku angielskim.

Duże, znaczące organizacje ekologiczne działające na forum unijnym są zdania, że Natura 2000 powinna być w dalszym ciągu i w dużym stopniu wspierana finansowo z budżetu UE i to wspierano poprzez różne fundusze. Efektywność wsparcia zapewni jedynie wspieranie Natury 2000 zarówno poprzez fundusze Wspólnej Polityki Rolnej, jak i poprzez fundusze regionalne i specjalnie dedykowany Naturze 2000 fundusz. Z perspektywy polskiej takie podejście wydaje się również najkorzystniejsze.

Poszerzenie sieci Natura 2000 – długo oczekiwana decyzja Komisji Europejskiej

W dniu 10 stycznia Janez Potočnik, unijny Komisarz ds. środowiska ogłosił podjęcie przez Komisję Europejską decyzji o rozszerzeniu Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 o kolejne tzw. „siedliskowe” obszary Natura 2000 w obrębie 6 z 9 obszarów biogeograficznych UE (alpejskiego, atlantyckiego, borealnego, kontynentalnego, panońskiego i śródziemnomorskiego), położone na terenie piętnastu państw członkowskich Unii Europejskiej, w tym Polski. Dodano 739 nowych obszarów, które Komisja Europejska uznała oficjalnie za „tereny mające znaczenie dla Wspólnoty” – ich łączna powierzchnia równa jest prawie 27 tys. kilometrów kwadratowych. Ponad połowa to obszary morskie (ponad 17,5 tys. km²), głównie we Francji, w Danii i w Hiszpanii. Duża część dodanych obszarów to obszary z Polski – 459 nowych obszarów o powierzchni 8,9 tys. km², w tym szereg ważnych jezior i dolin rzecznych oraz lasów. W ramach tej decyzji zmieniono też zasięg wielu wcześniej zatwierdzonych obszarów (powiększono lub zmniejszono) – dotyczy to m.in. Polski (77 obszarów).

W wyniku tej decyzji mamy więc obecnie na terenie Polski 823 specjalne obszary ochrony siedlisk (obszary „siedliskowe”) zatwierdzone decyzją Komisji Europejskiej – obejmują one łącznie ok. 11% powierzchni lądowej Polski. Ponadto w obrębie sieci Natura 2000 w Polsce znajduje się 141 obszarów specjalnej ochrony ptaków, powołanych rozporządzeniami Ministra Środowiska, które zajmują 15,6% powierzchni lądowej Polski. Łącznie sieć Natura 2000 obejmuje 19,7% powierzchni lądowej naszego kraju.

Podkreśla się, że w ramach obecnego poszerzenia sieci Natura 2000 włączono do niej wiele bardzo cennych terenów. Np. wśród nowych obszarów morskich znalazło się m.in ujście Loary we Francji w regionie Atlantyku o powierzchni
680 km², w którym występują cenne rafy koralowe zimnych wód oraz piaszczyste wybrzeża. Obszar ten stanowi obszar dojrzewania młodych ryb oraz ważny obszar odpoczynku dla gatunków daleko migrujących, np. łososia atlantyckiego Salmo salar oraz alozy Alosa alosa. Również Dania dodała do sieci Natura 2000 duże obszary morskie, w tym Sydlige Nordsø, gdzie chroni się morświna Phocoena phocoena. Wkład Hiszpanii w sieć morską stanowi El Cachucho – rozległe wybrzeże i góra podwodna na Morzu Kantabryjskim przy północnym wybrzeżu Hiszpanii. Występuje tam wyjątkowa różnorodność życia morskiego, w tym szereg odkrytych niedawno ogromnych gąbek.

Powiększenie sieci zwiększy także ochronę wielu cennych siedlisk lądowych, począwszy od górskich lasów bukowych i bogatych w różne gatunki kwiatów łąk w Czechach, a skończywszy na wielkich jeziorach i mokradłach w Polsce. Te siedliska stanowią ważne schronienie dla wielu z najrzadszych i najbardziej zagrożonych gatunków w Europie, np. wydry Lutra lutra, żółwia błotnego Emys orbicularis oraz bardzo rzadkiego modraszka teleius Maculinea teleius.

Nowe obszary chronione są bardzo zróżnicowane pod względem zarówno przyrodniczym, jak i krajobrazowym: obejmują m.in. bogate w kwiaty łąki, lasy, systemy jaskiń, a nawet laguny.

Trzeba podkreślić, że decyzja KE odnosiła się jedynie do tych obszarów „siedliskowych”, które państwa członkowskie UE oficjalnie zaproponowały przed 31 października 2009 r., przesyłając do KE wszelkie niezbędne do podjęcia tej decyzji materiały na ich temat.

Źródła:

Natura 2000 zbliża się do kompletności w Polsce

mala fotkaZgodnie z informacjami Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (GDOŚ) proces wyznaczania polskich obszarów wchodzących w skład Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 jest na ukończeniu. Swoją ocenę oficjalnej listy tych obszarów w Polsce oraz propozycje jej uzupełnienia zgłosiły jednak organizacje pozarządowe.

 

Do tej pory w Polsce w drodze rozporządzenia Ministra Środowiska1 wyznaczono 141 obszarów specjalnej ochrony ptaków (OSOP), w tym cztery morskie. Zajmują one blisko 16% powierzchni Polski. W najbliższym czasie do tej listy zostaną dołączone jeszcze trzy nowe obszary „ptasie”, których konieczność powołania wynika z tzw. procesu kompensacji, a więc zastąpią one obszary, które ze względu na ważne inwestycje publiczne zostaną zdegradowane.

Lista specjalnych obszarów ochrony siedlisk (SOOS) – tzw. obszarów „siedliskowych” – oficjalnie uznanych przez polskie władze liczy łącznie 823 obszary, w tym aż 6 morskich. Do końca 2010 r. wszystkie te obszary powinny zostać zatwierdzone przez Komisję Europejską (na zatwierdzenie czeka jeszcze zgłoszona w 2009 r. lista 454 nowych obszarów i 77 powiększeń obszarów już istniejących). Wszystkie obszary „siedliskowe” zajmują łącznie ok. 11% powierzchni Polski.

Kompletność listy obszarów siedliskowych wyznaczanych przez władze krajów członkowskich Unii Europejskiej na podstawie Dyrektywy siedliskowej weryfikowana jest na seminariach biogeograficznych2 z udziałem przedstawicieli
i ekspertów Komisji Europejskiej, ekspertów niezależnych oraz władz państw członkowskich i ich ekspertów. Ostatnie takie seminarium istotne dla Polski odbyło się pod koniec marca 2010 r. w Warszawie, czego efektem są trwające od tego czasu uzgodnienia dla niewielkiej liczby dodatkowych obszarów, na których zatwierdzenie poczekamy jeszcze zapewne do końca 2011 r.

W seminariach biogeograficznych uczestniczą w charakterze ekspertów niezależnych eksperci z organizacji pozarządowych. W uzupełnieniu konkluzji marcowego seminarium przedstawiciele Klubu Przyrodników oraz PTOP „Salamandra”, organizacji zajmujących się od lat uzupełnianiem listy obszarów „siedliskowych” dla Polski. przygotowały kolejną tzw. Shadow List 20103. Organizacje te przekazały w maju 2010 r. zarówno Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska, jak i Komisji Europejskiej dokument zawierający 33 nowe obszary „siedliskowe” oraz propozycje zmiany granic dla istniejących 22 tego typu obszarów.

W grudniu 2010 r. Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (OTOP) przekazało Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska nowy inwentarz ostoi ptaków w Polsce, z którego wynika, że 30 ostoi spełniających międzynarodowe kryteria ich wyznaczania nie zostało uwzględnionych w ramach sieci Natura 2000 w naszym kraju, co jest niezgodne z zapisami dyrektyw Unii Europejskiej stanowiących podstawę tworzenia sieci Natura 2000. Lista ma więc charakter Shadow List w odniesieniu do obszarów „ptasich”.

 


1 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 października 2008 r. zmieniające rozporządzenie z dnia 21 lipca 2004 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz.U. 2008 nr 198 poz. 1226).

2 Seminaria biogeograficzne organizowane są przez Komisję Europejską w celu oceny kompletności i adekwatności w odniesieniu do przepisów UE propozycji krajów członkowskich co do list obszarów „siedliskowych” Natura 2000 jakie chcą one powołać. Seminaria organizowane są odrębnie dla poszczególnych obszarów biogeograficznych Europy (w Europie wydzielono 9 regionów biogeograficznych – Polska zaliczona jest do dwóch – kontynentalnego i alpejskiego). W obrębie każdego obszaru dyskutowane i oceniane są łącznie propozycje wszystkich krajów, których terytoria wchodzą w zasięg danego obszaru, z punktu widzenia reprezentatywności i wystarczalności wszystkich tych propozycji dla ochrony różnorodności biologicznej tego obszaru. Najpierw oceniano propozycje tzw. „starych” krajów UE, a następnie „nowych” do których zalicza się Polska.

3 Shadow List jest to lista obszarów oraz ewentualnie propozycja zmiany granic obszarów wcześniej włączonych do sieci Natura 2000, o które w opinii organizacji pozarządowych należy uzupełnić sieć Natura 2000 w danym kraju członkowskim. Pierwszą wersję Shadow List dla Polski przygotowano w grudniu 2004 r. (wskazywała zarówno brakujące obszary „ptasie”, jak i „siedliskowe”), a następnie jeszcze dwukrotnie ją uzupełniano, ale już tylko o obszary „siedliskowe”, w marcu 2006 r. i kwietniu 2008 r. Znaczną część tych propozycji oficjalnie już uwzględniono.

Natura 2000 europejskim sukcesem?

mala fotka

 

Wyznaczenie 25 tys. obszarów chronionych wchodzących w skład sieci Natura 2000 o łącznej powierzchni prawie 750 tys. km2 jest bezsprzecznie jednym z największych sukcesów politycznych Unii Europejskiej. To niestety jeden z niewielu optymistycznych wniosków z odbywającej się w czerwcu 2010 r. konferencji z cyklu „Zielony Tydzień” w Brukseli1.

Główne przesłanie z prawie wszystkich przemówień, sesji dyskusyjnych oraz imprez towarzyszących jest niezwykle pesymistyczne: stan różnorodności biologicznej w Europie, pomimo wielu podjętych działań i wysiłków, ulega ciągłemu pogorszeniu. Proces utraty bioróżnorodności w niektórych regionach może wręcz okazać się nieodwracalny. „Niemożność zrealizowania naszych celów związanych z ochroną bioróżnorodności doprowadzi do katastrofy. Nie możemy wciąż oszukiwać się, że robimy wystarczająco dużo w tej kwestii”, powiedział Janez Potočnik, unijny komisarz ds. środowiska, otwierając „Zielony Tydzień”. Wtórował mu sam przewodniczący Komisji Europejskiej José Manuel Barroso: „Tu chodzi o nasz świat. To nasza ostania szansa, aby go uratować. Musimy być ostrożni, aby jej nie zaprzepaścić”.

Szansa, o której przekonywali politycy, w wypowiedziach ekspertów jawiła się jednak jako bardzo mglista. Przywoływane dane statystyczne wskazują, że od wielu lat prawie nic nie zmienia się na lepsze, m.in. wciąż postępuje proces zanikania siedlisk naturalnych a liczebność populacji gatunków kręgowców drastycznie spada. „Europa obecnie konsumuje dwukrotnie więcej niż nasze grunty i morza są w stanie wyprodukować. Ślad ekologiczny2, który zostawia za sobą Europa, zwiększył się o 33 proc. w ciągu ostatnich 40 lat. To wszystko – łącznie z ogromnym wzrostem zapotrzebowania na zasoby, odnotowanym w ostatnich latach w krajach o niższym lub średnim dochodzie – powoduje, że sytuacja wymyka się spod kontroli”, stwierdziła prof. Jacqueline McGlade z Europejskiej Agencji Środowiska3.

W piersi bili się wszyscy. Nikt nie ukrywał, że próba osiągnięcia unijnych celów ochrony różnorodności biologicznej do 2010 r. zakończyła się spektakularną porażką. „Zabrakło nam odpowiedniej strategii dotyczącej projektowania, finansowania oraz wdrażania polityki mającej na celu zatrzymanie procesu utraty bioróżnorodności. Poza tym, nie monitorowaliśmy we właściwy sposób naszych sukcesów i porażek”, stwierdził w swoim przemówieniu Jon Hutton ze Światowego Centrum Monitoringu Przyrody4. Słowem, zabrakło wszystkiego. Kluczowe w tym momencie było jednak wyciągnięcie pozytywnych wniosków na przyszłość. Do takich na pewno zaliczyć można deklaracje o uwzględnianiu wpływu na bioróżnorodność przy pracach nad nowymi strategiami i rozwiązaniami gospodarczymi, a także o opieraniu tych propozycji na solidnych podstawach naukowych. To oczywiście rodzi wyzwanie przekonania opinii publicznej do tego nowego podejścia.

Z akceptacją i zrozumieniem pro środowiskowych projektów w społeczeństwie i na poziomie władz lokalnych w państwach Unii Europejskiej bywa jednak bardzo różnie. Przykładem jest tego długi i żmudny proces wyznaczania obszarów Natura 2000. Niemniej jednak podczas „Zielonego Tygodnia” to właśnie ten projekt zyskał miano „europejskiego sukcesu”. Złożyły się na to z pewnością imponujące liczby: 25 tys. obszarów chronionych, które obejmują prawie 750 tys. km2, czyli 17 proc. całkowitej powierzchni Unii Europejskiej! Za tym sukcesem stoi też twarde prawo, zawarte w transponowanych do krajowych przepisów dwóch dyrektywach, ptasiej i siedliskowej. Stąd uznanie zyskały głosy, że „prace nad przyszłą strategią na rzecz bioróżnorodności potrzebują znacznie silniejszego wsparcia ze strony legislacyjnej” (Andreas Baumueller, Europejskie Forum Siedliskowe5).

Dla wielu uczestników konferencji główne jej przesłanie stanowiło sygnał, że obecny model gospodarczy, który na pierwszym miejscu stawia bezustanny wzrost, przestał się sprawdzać. Zaproszeni ekonomiści i analitycy przekonywali o konieczności zredefiniowania pojęcia wartości i zmienienia punktu widzenia. „Przyroda oferuje usługi, które posiadają wartość. Musimy stosować inne metody pomiaru naszych wyników i nie ograniczać się jedynie do PKB” stwierdził Pavan Sukhdev, lider projektu TEEB6. Jak się jednak wydaje, dobór odpowiednich narzędzi i mechanizmów do oszacowania korzyści gospodarczych oferowanych przez bioróżnorodność nie będzie tak prosty, jak w przypadku obliczenia kosztów zmian klimatycznych. Niewspółmierne są również środki finansowe przeznaczane na te dwie kwestie – działania na rzecz ochrony różnorodności biologicznej są bezpośrednio finansowane zaledwie przez 0,2 proc. całkowitego budżetu UE.

Konferencja podsumowująca „Zielony Tydzień 2010” niewątpliwie zaowocowała ważnymi przesłaniami. Utraconej różnorodności biologicznej jednak już nigdy nie uda nam się odbudować.

F. Jackl, InE

Źródło: Przyroda dla Europejczyków, Magazyn Dyrekcji Generalnej ds. Środowiska Komisji Europejskiej, Dodatek Zielony Tydzień 2010, http://ec.europa.eu/environment/news/efe/pdf/PL-EFEseptGREENWEEK_100824.pdf

 


1 Zielony Tydzień (Green Week) – doroczna konferencja organizowana przez Komisję Europejską poświęcona europejskiej polityce środowiskowej, której celem jest wymiana pomysłów i proponowanie nowatorskich rozwiązań przez przedstawicieli polityki, społeczeństwa i biznesu.

2 Ślad ekologiczny – analiza zapotrzebowania człowieka na zasoby naturalne biosfery. Porównywana jest ludzka konsumpcja zasobów naturalnych ze zdolnością planety Ziemi do ich regeneracji. Ślad ekologiczny to szacowana ilość hektarów powierzchni lądu i morza potrzebna do rekompensacji zasobów zużytych na konsumpcję i absorpcję odpadów. Ślad mierzony jest w globalnych hektarach (gha) na osobę.

3 Europejska Agencja Środowiska (European Environmental Agency, EEA) – instytucja powołana przez Unię Europejską w 1990 r. w celu dostarczania rzetelnych i obiektywnych informacji dotyczących ochrony środowiska. Agencja jest głównym źródłem informacji dla podmiotów związanych z opracowywaniem, przyjmowaniem, wdrażaniem i ocenianiem polityki ochrony środowiska oraz dla opinii publicznej. Agencja zrzesza 32 kraje członkowskie UE, a jej siedzibą jest Kopenhaga.

4 Światowe Centrum Monitoringu Przyrody (UNEP World Conservation Monitoring Centre, UNEP-WCMC) – organizacja działająca w ramach Programu Środowiskowego ONZ, powstała we współpracy z brytyjską organizacją WCMC 2000. Głównym celem Centrum jest dostarczanie państwom, organizacjom i instytucjom aktualnych informacji na temat różnorodności biologicznej do wykorzystania we wdrażaniu polityki.

5 Europejskie Forum Siedliskowe (European Habitat Forum, EHF) – europejska sieć organizacji ekologicznych, z siedzibą w Brukseli, zajmujących się ochroną przyrody, zaangażowana w szczególności we współpracę z Komisją Europejską w zakresie wdrażania sieci obszarów Natura 2000.

6 Projekt TEEB (The Economics of Ecosystems and Biodiversity) – globalna inicjatywa mająca na celu zwrócenie uwagi na korzyści ekonomiczne wynikające z różnorodności biologicznej oraz rosnące koszty utraty bioróżnorodności i degradacji ekosystemów. Projekt jest dofinansowywany przez Dyrekcję Generalną ds. Środowiska przy Komisji Europejskiej.

Lista laureatów konkursu

Zespół Instytutu na rzecz Ekorozwoju dziękuje wszystkim uczestnikom III edycji Konkursu „Obszar Natura 2000 skarbem regionu” wyrażając uznanie za ich zaangażowanie i wysiłek włożony w realizację zadań w obu etapach konkursu.

W dziale << Konkurs III edycja >> został zamieszczony werdykt Komisji Konkursowej przyznający regulaminowe nagrody i wyróżnienia. Autorom nagrodzonych i wyróżnionych prac konkursowych, ich opiekunom oraz szkole, z której nadeszło najwięcej prac spełniających wymogi 2. etapu konkursu składamy serdeczne gratulacje.

Wszystkich laureatów konkursu wymienionych w komunikacie zapraszamy na uroczyste rozdanie nagród, które odbędzie się na

konferencji podsumowującej projekt
„Natura 2000 motorem zrównoważonego rozwoju”
.

Prosimy o przybycie w dniu 18 czerwca 2010 roku, w godzinach 10-16.00 do siedziby Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przy ulicy Konstruktorskiej 3a w Warszawie. Zaproszenia imienne zostaną wysłane pocztą.

UWAGA UCZESTNICY 2 ETAPU KONKURSU!

Docierają do nas informacje o trudnościach z przesłaniem prac konkursowych drogą mailową na adres t.lubaszewska@ine-isd.org.pl.

Tolerancja naszej skrzynki mailowej dla listów przekraczajacych ciężar 10 Mb jest bardzo mała, dlatego w przypadku prac o ciężarze zbliżonym do regulaminowych 10 Mb prosimy o wysyłanie osobno samej pracy i osobno “Karty zgłoszenia pracy” wraz z ewentualną korespondencją.

Przepraszamy za utrudnienia,

Teresa Lubaszewska

Nowe obszary “siedliskowe” do konsultacji społecznych i międzyresortowych

Po wielu miesiącach prac terenowych w dniu 12 maja 2009 r. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska przekazała do opiniowania propozycję wielu nowych specjalnych obszarów ochrony siedlisk oraz propozycję zmian granic części obszarów wcześniej powołanych, które opracowane zostały przez wojewódzkie zespoły specjalistyczne.

Po wielu miesiącach prac terenowych, mających na celu potwierdzenie lub pozyskanie nowych informacji dotyczących występowania siedlisk przyrodniczych i gatunków chronionych na obszarach proponowanych do sieci Natura 2000, w dniu 12 maja 2009 r. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska przekazała do opiniowania propozycję wielu nowych specjalnych obszarów ochrony siedlisk oraz propozycję zmian granic części obszarów wcześniej powołanych, które opracowane zostały przez wojewódzkie zespoły specjalistyczne.

W ramach tych prac doprecyzowywano też granice przyszłych obszarów Natura 2000. Eksperci byli zobowiązani do wyznaczenia takich granic obszarów, by objąć ich zasięgiem wyłącznie najcenniejsze tereny, wyłączając, jeśli jest to możliwe, tereny zurbanizowane. Przedstawione do zaopiniowania obszary spełniają zdaniem GDOŚ kryteria obszarów Natura 2000 oraz, że jedynym branym przez KE kryterium wyznaczania obszarów Natura 2000 jest kryterium naukowe, a przyczyny społeczno-ekonomiczne nie mogą być podstawą do zmiany ich granic.
W ramach konsultacji GDOŚ oczekuje głównie takich informacji (potwierdzonych danymi przyrodniczymi i uzasadnieniem naukowym), które ewentualnie wskazywałyby, że granice niektórych obszarów obejmują tereny nie stanowiące siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków fauny i flory z załącznika I i II dyrektywy siedliskowej, lub że jest potrzeba aktualizacji informacji zawartych w dokumentacji jakiegoś obszaru (SDF’ie).
Konsultacje trwają do połowy czerwca br.
Na portalu Ministerstwa Środowiska poświęconym sieci Natura 2000 udostępnione zostały mapy tych wszystkich obszarów, informacje o ich walorach przyrodniczych (SDF’y) oraz zbiorcza mapa proponowanych obszarów:
[
http://natura2000.mos.gov.pl/natura2000/pl/aktualnosci.php?aktualn_id=22].

Wycofanie skarg z Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości

W dniu 14 kwietnia 2009 r. Komisarz UE ds. środowiska Stavros Dimas poinformował, że Komisja Europejska kończy postępowanie przeciwko Polsce w dwóch sprawach dotyczących ochrony przyrody. Pierwsza dotyczyła doliny Rospudy, druga – zakończenia wyznaczania w Polsce sieci obszarów specjalnej ochrony ptaków.

Komisja kończy postępowania w dwóch ważnych sprawach dotyczących ochrony przyrody skierowanych przeciwko Polsce

W dniu 14 kwietnia 2009 r. Komisarz UE ds. środowiska Stavros Dimas poinformował, że Komisja Europejska kończy postępowanie przeciwko Polsce w dwóch sprawach dotyczących ochrony przyrody. Pierwsza dotycząca doliny Rospudy, została już wycofana z Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, bo Polska ostatecznie zmieniła trasę budowy obwodnicy Augustowa, która ma omijać dolinę Rospudy. Druga – wiążąca się z zakończeniem wyznaczania w Polsce sieci obszarów specjalnej ochrony ptaków, jest właśnie zamykana.

Komisarz S. Dimas stwierdził, że cieszy się, iż władze Polski zdecydowały się na zmianę trasy obwodnicy Augustowa – działanie takie oznacza wg niego nie tylko respektowanie wspólnotowego prawa ochrony środowiska, lecz również zapewni ochronę jednego z najcenniejszych siedlisk przyrodniczych w Europie. Podkreślił też, że Polsce należą się również wyrazy uznania w związku z zakończeniem wyznaczania sieci obszarów specjalnej ochrony ptaków.


Dolina Rospudy:

Komisja Europejska skierowała sprawę przeciwko Polsce do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości gdyż uznała iż wystąpiło duże zagrożenie dla obszaru Natura 2000 w wyniku planowanej budowy obwodnicy Augustowa przez dolinę rzeki Rospudy– decyzja Komisji została podjęta po wydaniu w lutym w 2007 r. przez władze polskie zgody na budowę tej drogi. Komisja wnioskowała o wydanie zakazu kontynuowania prac, prace zostały wstrzymane.

Dolina Rospudy stanowi ważny przyrodniczo obszar, została uznana za obszar specjalnej ochrony ptaków (OSO), a obecnie znajduje się również w wykazie terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, a więc specjalnych obszarów ochrony siedlisk (SOO). Dolina ta stanowi mozaikę niezniszczonych siedlisk położonych na terenie jednej z największych i najlepiej zachowanych puszcz pierwotnych w Europie Środkowej oraz niezmienionych przez człowieka obszarów podmokłych.

Wycofanie skargi przeciwko Polsce w sprawie doliny Rospudy było możliwe dzięki zmianie podejścia władz polskich do tej sprawy na przełomie 2007 i 2008 r. Wiosną 2008 r. Ministerstwo Środowiska zorganizowało okrągły stół, który zgromadził wszystkie strony sporu, w celu oceny alternatywnych wariantów budowy drogi, które umożliwiłyby ochronę cennych przyrodniczo obszarów. W wyniku tych prac wykonana została nowa ocena oddziaływania na środowisko tej inwestycji i na jej podstawie zmienione zostały wcześniejsze decyzje co do przebiegu tej drogi. W dniu 24 marca 2009 r. władze Polski ogłosiły, że wybrano nową trasę obwodnicy, tzw. wariant przez Raczki, położoną poza obszarami Natura 2000. W związku z tą decyzją Komisja Europejska zdecydowała o zakończeniu postępowania.

Za wskazaniem wariantu przebiegu obwodnicy przez miejscowość Raczki przesądziły aspekty społeczne i ekonomiczne oraz brak kolizji z chronioną prawem europejskim częścią doliny Rospudy. Wariant ten w analizie wielokryterialnej okazał się wariantem optymalnym dla ludzi i najmniej uciążliwym dla środowiska naturalnego. Zaproponowana trasa przez Raczki jest tańsza niż pozostałe warianty – m.in. budowa tunelu i wariantu “Chodorki” – i nieznacznie (jedynie o 2 km) dłuższa niż trasa, która miała przebiegać przez dolinę.


Obszary ”ptasie”:

Spór pomiędzy Polską i Komisją Europejską w sprawie wyznaczenia obszarów „ptasich” (obszarów specjalnej ochrony ptaków) trwał kilka lat. Polska była zobowiązana do wyznaczenia obszarów „ptasich” do 1 maja 2004 r., a więc przed wejściem do Unii Europejskiej. Tak się jednak nie stało. Pierwsze obszary „ptasie” (72) ustanowione zostały dopiero w lipcu 2004 r., nie obejmowały one jednak wszystkich wyznaczonych w Polsce obszarów ważnych dla ptaków o randze europejskiej. Komisja Europejska upominała władze Polski w tej sprawie kilkakrotnie. W grudniu 2006 r. wystosowane zostało ostateczne pisemne ostrzeżenie – dopiero po jego otrzymaniu władze Polski podjęły kroki niezbędne do wyznaczenia wszystkich ważnych z ornitologicznego punktu widzenia obszarów określonych jako OSO. We wrześniu 2007 r. zwiększono liczbę tych obszarów do 124, ale lista obszarów „ptasich” w dalszym ciągu nie spełniała oczekiwań Komisji. W sprawie obszarów „ptasich” Komisja złożyła więc w grudniu 2007 r. skargę do Trybunału Sprawiedliwości – za brak 15 obszarów i za zbyt małe powierzchnie kilku innych. Dopiero w październiku 2008 r. wydane zostało rozporządzenie zwiększające liczbę obszarów do 141 i powiększające powierzchnię niektórych wcześniej powołanych obszarów. Dopiero ten wykaz obszarów został uznany przez Komisję Europejską jako wystarczający dla ochrony siedlisk zagrożonych gatunków ptaków i dlatego Komisja zadecydowała o zamknięciu sprawy i wycofaniu jej z Trybunału.

Zatwierdzenie przez KE nowych obszarów „siedliskowych” dla Polski

Komisja Europejska zatwierdziła wyznaczenie w Polsce 18 nowych obszarów „siedliskowych” w regionie alpejskim i 157 w regionie kontynentalnym, a dwa wcześniej zatwierdzone obszary z regionu alpejskiego przeniosła na listę obszarów regionu kontynentalnego. Łącznie są już w Polsce oficjalnie wyznaczone 364 obszary o znaczeniu wspólnotowym (OZW), czyli wszystkie, które Rząd RP przesłał do zatwierdzenia.

W dniu 12 grudnia 2008 r. Komisja Europejska zatwierdziła 769 nowych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty, o łącznej powierzchni 95 522 km2. Większość z nich położona jest w Bułgarii, Rumunii i w Polsce. W ramach tej decyzji w Polsce dodano 18 nowych obszarów „siedliskowych” w regionie alpejskim i 157 w regionie kontynentalnym, natomiast dwa wcześniej zatwierdzone obszary z regionu alpejskiego przeniesiono na listę obszarów regionu kontynentalnego (Cieszyńskie Źródła Tufowe i Kościół w Górkach Wielkich). Tym samym wszystkie dotychczas projektowane obszary o znaczeniu wspólnotowym (OZW) wysłane do Komisji Europejskiej zostały przez nią zatwierdzone.

W tej sytuacji w Polsce oficjalnie zatwierdzone są: 33 obszary w regionie alpejskim i 331 w regionie kontynentalnym, łącznie to 364 obszary mające znaczenie dla Wspólnoty, zajmujące 2 891 231,53 ha, tj. 8,37% powierzchni kraju traktowaną łącznie z morską strefą ekonomiczną (2 527 671,93 ha na lądzie, tj. 8,10% powierzchni lądowej kraju).

Komisja Europejska planuje kolejną turę aktualizację list obszarów „siedliskowych” do końca 2009 r. W tym celu najpóźniej do września muszą być wysłane propozycje kolejnych obszarów z Polski.

Dla wszystkich oficjalnie zatwierdzonych przez Komisję obszarów można już stosować pełną procedurę z art. 6 dyrektywy „siedliskowej”. Po wydaniu rozporządzenia Ministra Środowiska w ich sprawie obszary te formalnie staną się specjalnymi obszarami ochrony siedlisk.